{"id":683,"date":"2026-10-28T13:25:57","date_gmt":"2026-10-28T13:25:57","guid":{"rendered":"https:\/\/profit.erasmus.site\/?p=683"},"modified":"2026-10-29T13:32:48","modified_gmt":"2026-10-29T13:32:48","slug":"most-of-us-learned-about-money-by-getting-it-wrong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/2026\/10\/28\/most-of-us-learned-about-money-by-getting-it-wrong\/","title":{"rendered":"Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas uczy\u0142a si\u0119 zarz\u0105dzania pieni\u0119dzmi na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach"},"content":{"rendered":"

Podczas konferencji podsumowuj\u0105cej projekt PROFIT, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 27 pa\u017adziernika 2026 r., zadali\u015bmy 42 uczestnikom proste pytanie: sk\u0105d czerpali wiedz\u0119 o pieni\u0105dzach?<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej wskazywan\u0105 odpowiedzi\u0105 by\u0142o w\u0142asne do\u015bwiadczenie. Na drugim miejscu znale\u017ali si\u0119 rodzice i opiekunowie, natomiast szko\u0142a odgrywa\u0142a w tym procesie marginaln\u0105 rol\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w zacz\u0119\u0142a zdobywa\u0107 wiedz\u0119 o finansach mi\u0119dzy 8. a 14. rokiem \u017cycia, cz\u0119sto ucz\u0105c si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach. Wielu z nich dorasta\u0142o w przekonaniu, \u017ce pieni\u0105dze mo\u017cna albo oszcz\u0119dza\u0107, albo wydawa\u0107, a ca\u0142\u0105 pozosta\u0142\u0105 wiedz\u0119 musieli zdobywa\u0107 samodzielnie.<\/p>\n

W konferencji uczestniczyli edukatorzy, badacze, osoby pracuj\u0105ce z m\u0142odzie\u017c\u0105 oraz specjali\u015bci z sektora finansowego. Skoro nawet oni zdobywali wiedz\u0119 metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w, nietrudno wyobrazi\u0107 sobie, z jakimi wyzwaniami mierz\u0105 si\u0119 m\u0142odzi ludzie, z kt\u00f3rymi pracuj\u0105.<\/p>\n

Konferencj\u0119 rozpocz\u0119li\u015bmy od pytania: jakie postawy wobec pieni\u0119dzy chcieliby\u015bmy upowszechni\u0107 w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi? Otwarte rozmowy o finansach? Proszenie o pomoc, zanim drobny problem przerodzi si\u0119 w powa\u017cny? Pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w i wyci\u0105ganie z nich wniosk\u00f3w?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Luka, kt\u00f3r\u0105 m\u0142odzi ludzie ju\u017c dostrzegaj\u0105<\/strong><\/h2>\n

Podczas konferencji zaprezentowano wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu PROFIT. A\u017c 92% respondent\u00f3w uzna\u0142o, \u017ce edukacja finansowa w ich kraju jest niewystarczaj\u0105ca. M\u0142odzi ludzie podkre\u015blali, \u017ce potrzebuj\u0105 praktycznych umiej\u0119tno\u015bci, takich jak planowanie bud\u017cetu, oszcz\u0119dzanie czy zarz\u0105dzanie kredytami, przedstawionych przyst\u0119pnym j\u0119zykiem i zilustrowanych rzeczywistymi przyk\u0142adami.<\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych wniosk\u00f3w by\u0142o to, \u017ce spos\u00f3b, w jaki m\u0142odzi ludzie ucz\u0105 si\u0119 o finansach, jest r\u00f3wnie istotny jak sama tre\u015b\u0107 edukacji. Przedstawiono r\u00f3wnie\u017c opracowany w ramach projektu PROFIT eBook, kt\u00f3ry przek\u0142ada wyniki bada\u0144 na praktyczne wskaz\u00f3wki, a tak\u017ce S\u0142ownik finansowy, wyja\u015bniaj\u0105cy najwa\u017cniejsze poj\u0119cia zwi\u0105zane z finansami w prosty i zrozumia\u0142y spos\u00f3b.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cena nauki na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach<\/strong><\/h2>\n

Uczenie si\u0119 na b\u0142\u0119dach bywa skuteczne, jednak pomy\u0142ki finansowe mog\u0105 mie\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142e konsekwencje. Ewa Kopczy\u0144ska (E&D Consulting, Portugalia), moderatorka dyskusji panelowej, zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce niepewna sytuacja mieszkaniowa i niskie dochody zniech\u0119caj\u0105 wiele os\u00f3b do dzia\u0142ania, a wstyd zwi\u0105zany z wcze\u015bniejszymi b\u0142\u0119dami finansowymi sprawia, \u017ce niekt\u00f3rzy ca\u0142kowicie rezygnuj\u0105 z szukania pomocy.<\/p>\n

Wstyd ten przybiera r\u00f3\u017cne formy w zale\u017cno\u015bci od kraju. Stine Kalmer J\u00f8rgensen (CEO Dreamplan, Dania) opisa\u0142a charakterystyczn\u0105 dla du\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa niech\u0119\u0107 do otwartego m\u00f3wienia o w\u0142asnych sukcesach. Saeid Pira (doktorant i pracownik naukowy Molde University College, Norwegia) wyja\u015bni\u0142, \u017ce w Norwegii i Szwecji pieni\u0105dze s\u0105 silnie powi\u0105zane ze statusem spo\u0142ecznym, przez co przyznanie si\u0119 do trudno\u015bci finansowych mo\u017ce by\u0107 odbierane jako przyznanie si\u0119 do pora\u017cki.<\/p>\n

Maria Giovanna Salvia (System Przyjmowania i Integracji, Gmina Tito, W\u0142ochy) zauwa\u017cy\u0142a natomiast, \u017ce dla migrant\u00f3w, z kt\u00f3rymi pracuje, rozmowy o pieni\u0105dzach stanowi\u0105 mniejsze tabu. W nowym kraju wszystko jest dla nich nieznane, dlatego zadawanie pyta\u0144 wydaje si\u0119 czym\u015b naturalnym. Wi\u0119ksz\u0105 barier\u0119 odczuwaj\u0105 sami W\u0142osi, od kt\u00f3rych oczekuje si\u0119, \u017ce powinni ju\u017c posiada\u0107 odpowiedni\u0105 wiedz\u0119. Nie wiedz\u0105c, do kogo zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z pytaniami, pozostaj\u0105 sami ze swoimi problemami i towarzysz\u0105cym im wstydem.<\/p>\n

Milczenie na temat pieni\u0119dzy jest przekazywane z pokolenia na pokolenie. Stine doda\u0142a, \u017ce upowszechnienie p\u0142atno\u015bci cyfrowych jeszcze bardziej utrudni\u0142o edukacj\u0119 finansow\u0105 dzieci. Dawniej mog\u0142y one obserwowa\u0107, jak monety i banknoty przechodz\u0105 z r\u0105k do r\u0105k. Dzi\u015b pieni\u0105dze przemieszczaj\u0105 si\u0119 niemal niewidocznie na ekranach urz\u0105dze\u0144, a rodzicom trudniej pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 konkretnymi przyk\u0142adami podczas rozm\u00f3w z dzie\u0107mi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kto powinien przerwa\u0107 milczenie?<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/h2>\n

Uczestnicy panelu zgodzili si\u0119, \u017ce \u017caden podmiot nie jest w stanie samodzielnie rozwi\u0105za\u0107 tego problemu. Saeid przekonywa\u0142, \u017ce uczelnie mog\u0105 przekazywa\u0107 praktyczn\u0105 wiedz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 planowania bud\u017cetu, koszt\u00f3w utrzymania, pracy dorywczej czy podatk\u00f3w, nie wchodz\u0105c przy tym w rol\u0119 doradc\u00f3w finansowych.<\/p>\n

Maria podkre\u015bli\u0142a potrzeb\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy rodzic\u00f3w, organizacji spo\u0142ecznych, instytucji i edukator\u00f3w, kt\u00f3rzy powinni pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 pomostu mi\u0119dzy rodzinami a m\u0142odymi lud\u017ami. Stine wskaza\u0142a z kolei na odpowiedzialno\u015b\u0107 sektora finansowego: produkty finansowe powinny by\u0107 na tyle proste i bezpieczne, aby brak specjalistycznej wiedzy nie nara\u017ca\u0142 m\u0142odych ludzi na zad\u0142u\u017cenie.<\/p>\n

G\u0142os zabra\u0142a r\u00f3wnie\u017c Karyna, edukatorka z Ukrainy mieszkaj\u0105ca obecnie w Polsce, kt\u00f3ra zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na znaczenie polityki publicznej. Tam, gdzie edukacja finansowa nie ma wyra\u017anie okre\u015blonego miejsca w programach szkolnych, powsta\u0142\u0105 luk\u0119 staraj\u0105 si\u0119 w miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci wype\u0142nia\u0107 rodziny i poszczeg\u00f3lni nauczyciele.<\/p>\n

Bezpieczna przestrze\u0144 do pope\u0142niania b\u0142\u0119d\u00f3w<\/strong><\/h2>\n

Projekt PROFIT powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie po to, aby odpowiedzie\u0107 na t\u0119 potrzeb\u0119. Jego g\u0142\u00f3wnym rezultatem jest interaktywna, cyfrowa powie\u015b\u0107 graficzna wykorzystuj\u0105ca mechanizmy grywalizacji. Jej bohaterk\u0105 jest Val, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie zako\u0144czy\u0142a edukacj\u0119 i musi zdecydowa\u0107, co zrobi\u0107 dalej: wyprowadzi\u0107 si\u0119 z domu rodzinnego, zrobi\u0107 sobie rok przerwy, za\u0142o\u017cy\u0107 w\u0142asn\u0105 firm\u0119 czy spr\u00f3bowa\u0107 szybko pomno\u017cy\u0107 maj\u0105tek.<\/p>\n

Gracze podejmuj\u0105 w jej imieniu decyzje dotycz\u0105ce czynszu, dochod\u00f3w, po\u017cyczek, inwestycji i ryzyka, a ka\u017cdy wyb\u00f3r wp\u0142ywa na dalszy przebieg historii. B\u0142\u0119dna decyzja podj\u0119ta w grze nie poci\u0105ga za sob\u0105 rzeczywistych koszt\u00f3w, mo\u017ce natomiast sta\u0107 si\u0119 doskona\u0142ym punktem wyj\u015bcia do rozmowy o finansach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Powie\u015b\u0107 zosta\u0142a przetestowana przez 120 m\u0142odych ludzi podczas 12 sesji pilota\u017cowych przeprowadzonych w pi\u0119ciu krajach. Realistyczne scenariusze anga\u017cowa\u0142y uczestnik\u00f3w, a podejmowane przez nich decyzje sk\u0142ania\u0142y do refleksji nad ich konsekwencjami. Jeden z uczestnik\u00f3w podsumowa\u0142 swoje do\u015bwiadczenie nast\u0119puj\u0105co: \u201eNie czu\u0142em, \u017ce uczestnicz\u0119 w lekcji. Czu\u0142em, \u017ce jestem cz\u0119\u015bci\u0105 tej historii\u201d.<\/p>\n

Pilota\u017ce pozwoli\u0142y r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107 obszary wymagaj\u0105ce dalszego doskonalenia, zw\u0142aszcza w zakresie dost\u0119pno\u015bci na urz\u0105dzeniach mobilnych oraz informacji zwrotnych przekazywanych graczom.<\/p>\n

Wsp\u00f3lny wniosek p\u0142yn\u0105cy z konferencji by\u0142 prosty: szczero\u015b\u0107 pomaga. Ludzie ucz\u0105 si\u0119 wi\u0119cej, gdy inni otwarcie dziel\u0105 si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami, zar\u00f3wno b\u0142\u0119dami, jak i sukcesami, ni\u017c wtedy, gdy wszyscy milcz\u0105.<\/p>\n

PROFIT dzia\u0142a dalej<\/strong><\/h2>\n

Interaktywna powie\u015b\u0107, S\u0142ownik finansowy oraz wyniki bada\u0144 pozostaj\u0105 dost\u0119pne bezp\u0142atnie. Zach\u0119camy do wykorzystywania tych materia\u0142\u00f3w w pracy z m\u0142odzie\u017c\u0105 i do prowadzenia otwartych rozm\u00f3w o pieni\u0105dzach, kt\u00f3rych wielu z nas nie mia\u0142o okazji do\u015bwiadczy\u0107 w m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n

Dzi\u0119kujemy wszystkim, kt\u00f3rzy wzi\u0119li udzia\u0142 w konferencji!<\/p>\n

Strona projektu: profit.erasmus.site<\/a><\/p>\n

Wszystkie materia\u0142y, w tym eBook i S\u0142ownik finansowy: profit.erasmus.site\/#results<\/a><\/p>\n

Zagraj w interaktywn\u0105 powie\u015b\u0107: profit.erasmus.site\/novel<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas konferencji podsumowuj\u0105cej projekt PROFIT, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 27 pa\u017adziernika 2026 r., zadali\u015bmy 42 uczestnikom proste pytanie: sk\u0105d czerpali wiedz\u0119 o pieni\u0105dzach? Najcz\u0119\u015bciej wskazywan\u0105 odpowiedzi\u0105 by\u0142o w\u0142asne do\u015bwiadczenie. Na drugim miejscu znale\u017ali si\u0119 rodzice i opiekunowie, natomiast szko\u0142a odgrywa\u0142a w tym procesie marginaln\u0105 rol\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w zacz\u0119\u0142a zdobywa\u0107 wiedz\u0119 o finansach mi\u0119dzy 8. a 14.… Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas uczy\u0142a si\u0119 zarz\u0105dzania pieni\u0119dzmi na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"off","neve_meta_content_width":70,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-683","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":692,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/683\/revisions\/692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/profit.erasmus.site\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}